Glioom - Symptomen & Behandeling | Neurochirurgie Gent

Wat is een glioom?Gliomen zijn de meest voorkomende primaire hersentumoren van het centrale zenuwstelsel. Ze ontstaan uit gliacellen — de steuncellen van het hersenweefsel — en omvatten verschillende histologische subtypes: astrocytomen, oligodendrogliomen en ependymomen. De WHO-classificatie (2021) onderscheidt graden I tot en met IV op basis van moleculaire markers (IDH-mutatie, 1p/19q-codeletie) en histologie.Laaggraadige gliomen (WHO I–II) groeien langzaam en kunnen jarenlang stabiel blijven; hooggraadige gliomen (WHO III–IV, waaronder het glioblastoom) zijn agressiever en vereisen een intensief behandeltraject. Het glioblastoom (GBM) is de meest kwaadaardige variant en helaas ook de meest voorkomende bij volwassenen.

Alarmsymptomen — raadpleeg dringend een arts

Zoek onmiddellijk medische hulp bij:

Eerste epileptische aanval
Plots krachtverlies in arm of been
Acuut bewustzijnsverlies of verwardheid
Ernstige, snel progressieve hoofdpijn
Plotse spraak- of taaluitval

SymptomenDe klachten ontstaan doordat de tumor hersenweefsel verdringt, infiltreert of drukverhoging in de schedel veroorzaakt:

Epilepsie: bij laaggraadige gliomen is een epileptische aanval dikwijls het eerste en soms enige symptoom gedurende lange tijd

Hoofdpijn die toeneemt bij inspanning of 's ochtends aanwezig is, soms gepaard met misselijkheid

Neurologische uitval: krachtverlies, gevoelsstoornissen of coördinatieproblemen in afhankelijkheid van de locatie

Spraak- of taalproblemen bij tumoren in de dominante hemisfeer

Persoonlijkheids- of cognitieve veranderingen bij frontaalkwab-tumoren

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een laaggradig en hooggradig glioom?

De WHO-graad (I–IV) geeft de kwaadaardigheid aan. Laaggradige gliomen (I–II) groeien traag en reageren goed op behandeling; hooggradige gliomen (III–IV, waaronder het glioblastoom) zijn agressiever en vereisen intensievere behandeling.

Wat is 5-ALA fluorescentiechirurgie?

5-ALA is een stof die patiënten vóór de operatie innemen. Tumorweefsel van hooggraadige gliomen neemt deze stof op en licht roze op onder UV-licht in de operatiezaal. Dit helpt de neurochirurg om tumorweefsel beter te onderscheiden van gezond hersenweefsel en vergroot de kans op een ruimere verwijdering.

Kan een glioom volledig genezen worden?

Sommige laaggradige gliomen kunnen na complete resectie jarenlang stabiel blijven of zelfs niet terugkeren. Glioblastomen zijn helaas zelden te genezen, maar behandeling verlengt de overleving en behoudt kwaliteit van leven zo lang mogelijk.

DiagnoseEen MRI met gadoliniumcontrast is de hoeksteen van de diagnose. Hooggraadige gliomen tonen typisch een irregulair aankleurd gebied met centraal verval (necrose); laaggraadige gliomen kleuren doorgaans niet aan. Bijkomende technieken zoals MR-spectroscopie, perfusie-MRI of FET-PET-scan helpen bij het bepalen van graad en uitgebreidheid.Een chirurgische biopsie of maximale veilige resectie levert het tumorweefsel voor definitieve histologische en moleculaire diagnose — onmisbaar voor de behandelkeuze.BehandelingDe behandeling van een glioom wordt altijd besproken in een multidisciplinair oncologisch consult (MOC) met neurochirurgen, neuro-oncologen, bestralingsartsen, neuroradiologen en neuropathologen. De drie pijlers zijn:

Chirurgie: het doel is een zo ruim mogelijke resectie zonder functieverlies. Moderne technieken zoals wakkere hersenchirurgie (awake craniotomy), intraoperatieve neuromonitoring en 5-ALA fluorescentiebegeleiding verhogen de veiligheid en radicaliteit.

Radiotherapie: na resectie van hooggraadige gliomen wordt fractionele bestraling gegeven op het tumorbed.

Chemotherapie: temozolomide (TMZ) is de standaard adjuvante chemotherapie bij glioblastoom (Stupp-protocol); bij oligodendrogliomen met 1p/19q-codeletie wordt PCV-chemotherapie gebruikt.

Bij laaggraadige gliomen zonder symptomen (andere dan gecontroleerde epilepsie) kan een afwachtend beleid met regelmatige MRI-controles soms gerechtvaardigd zijn.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak zijn controle-MRI's nodig?

Na behandeling van een hooggradig glioom worden MRI-scans doorgaans om de 2–3 maanden gepland; bij laaggradige gliomen om de 6 maanden. Het schema wordt aangepast naargelang de evolutie.

Zijn er nieuwe behandelingen in onderzoek?

Ja. Tumor Treating Fields (TTFields, elektrische velden via een draagbaar apparaat) zijn goedgekeurd als aanvulling bij glioblastoom. Immunotherapie, CAR-T-celtherapie en gerichte moleculaire therapieën worden onderzocht in klinische studies. Uw neuro-oncoloog informeert u over eventuele studiedeelname.

PrognoseDe prognose hangt sterk af van de WHO-graad en de moleculaire kenmerken. Laaggraadige IDH-gemuteerde gliomen hebben een mediane overleving van meer dan 10 jaar. Het glioblastoom (IDH-wildtype, WHO graad IV) heeft ondanks maximale behandeling een mediane overleving van 14–16 maanden; intensief onderzoek naar nieuwe behandelingen (immunotherapie, tumor treating fields) is gaande.Uw behandelend team bespreekt de prognose op maat van uw specifieke situatie.