Hersenmetastasen zijn de meest voorkomende hersentumoren bij volwassenen. Ze ontstaan wanneer kankercellen vanuit een primaire tumor (longen, borst, melanoom, nieren, dikke darm) via de bloedbaan de hersenen bereiken en daar nieuwe tumorfoci vormen. Tot 20-40% van de kankerpatiënten ontwikkelt hersenmetastasen in het verloop van de ziekte.
Ze kunnen solitair of multipel voorkomen en veroorzaken klachten door druk, oedeem of bloeding.
Gadolinium-versterkte MRI toont de meeste metastasen. Bij onbekende primaire tumor is aanvullend PET-CT en systemische stadiëring aangewezen.
De behandeling is sterk geïndividualiseerd en afhankelijk van het aantal metastasen, de primaire tumor en de algemene toestand. Bij solitaire of oligometastatische ziekte kan chirurgische resectie levensverlenging bieden. Stereotactische radiochirurgie (SRS) is een effectieve minimaal invasieve techniek voor kleine metastasen. Whole brain radiotherapy (WBRT) wordt ingezet bij multipele metastasen. Systemische therapie (chemotherapie, immunotherapie, targeted therapy) speelt een steeds grotere rol.