Hydrocefalie ontstaat wanneer de productie van hersenvocht (liquor cerebrospinalis) de afvoer overtreft, waardoor de hersenkamers (ventrikels) uitzetten en druk op de hersenen uitoefenen. Men onderscheidt communicerende hydrocefalie (belemmerde resorptie) en non-communicerende hydrocefalie (obstructie in het ventriculaire systeem).
Normale druk hydrocefalie (NPH) bij oudere volwassenen presenteert met de klassieke triade van Hakim: loopstoornissen, cognitieve achteruitgang en blaasincontinentie — ook al is de druk normaal bij LP.
MRI toont de ventrikelgrootte en de oorzaak van de obstructie. Bij NPH: tap-test (verbetering na afname van 40-50 ml liquor). Intracraniale drukmeting kan aanvullend worden verricht.
De standaardbehandeling is een ventriculoperitoneale (VP) drain: een siliconen katheter die overtollig liquor afvoert van de hersenen naar de buikholte. Bij obstructieve hydrocefalie door een tumor of stenose van het sylvius aquaduct is een endoscopische derde ventriculostomie (ETV) de voorkeursingreep — een minimaal invasieve procedure zonder permanente shunt.