Bij een spondylolisthesis schuift een wervel naar voren ten opzichte van de wervel eronder. Dit gebeurt meestal in de onderrug, ter hoogte van de onderste lendenwervels. Door de verschuiving kan het wervelkanaal of de opening waar de zenuwwortel vertrekt vernauwd raken, met rug- en beenklachten als gevolg.
Er zijn twee veelvoorkomende vormen. De degeneratieve vorm ontstaat op latere leeftijd door slijtage van tussenwervelschijf en facetgewrichten, die de wervel minder stevig op zijn plaats houden. De isthmische vorm ontstaat door een vermoeidheidsbreukje in een smal botbruggetje van de wervelboog (spondylolyse), vaak al op jonge leeftijd, en kan pas later klachten geven. De mate van verschuiving wordt in graden ingedeeld; lichte verschuivingen zijn veruit het vaakst en blijven vaak stabiel.
De degeneratieve vorm hangt samen met leeftijd en slijtage en komt vaker voor bij vrouwen vanaf middelbare leeftijd. De isthmische vorm wordt in de hand gewerkt door sporten met herhaald achteroverbuigen van de rug op jonge leeftijd, zoals turnen. Erfelijke aanleg speelt bij beide vormen een rol.
Gewone röntgenfoto's, eventueel in voorover- en achterovergebogen houding, tonen de verschuiving en of die beweeglijk (instabiel) is. Een MRI-scan brengt de zenuwstructuren en de eventuele vernauwing in beeld. Een CT-scan kan het botdefect bij een isthmische spondylolisthesis aantonen.
De eerste stap is vrijwel altijd conservatief: kinesitherapie gericht op het versterken van de diepe rug- en buikspieren, aangepaste pijnstilling en advies over belasting. Veel patiënten kunnen hiermee goed verder. Een infiltratie kan zinvol zijn bij uitstralende beenpijn.
Wanneer de klachten ondanks volgehouden conservatieve behandeling de levenskwaliteit blijven beperken, of bij toenemende zenuwuitval, kan een operatie overwogen worden. Meestal is dat een decompressie van de beknelde zenuwen, vaak gecombineerd met een spondylodese (fusie) waarbij de verschoven wervel met schroeven en tussenstukken aan de onderliggende wervel wordt vastgezet om de stabiliteit te herstellen.
Vragen over uw rugklachten? Bespreek ze met uw huisarts of maak een afspraak voor een raadpleging.