Trigeminusneuralgie (tic douloureux) is een plotse, hevige, aanvallige pijn in het verzorgingsgebied van de trigeminuszenuw (vijfde hersenzenuw). De pijn wordt beschreven als elektrisch of schietend en wordt uitgelokt door lichte aanraking van het gelaat, kauwen, spreken of tandenpoetsen. Het is een van de meest invaliderende pijnsyndromen.
In de meeste gevallen wordt de trigeminuszenuw irriterend samengedrukt door een bloedvat (doorgaans de arteria cerebelli superior) aan de intracraniale intrede van de zenuw.
De diagnose is klinisch, op basis van het typische pijnpatroon. MRI met speciale sequenties (CISS, FIESTA) toont de neurovasculaire compressie.
Medicamenteuze behandeling (carbamazepine, oxcarbamazepine) is de eerste stap. Bij onvoldoende effect of onaanvaardbare bijwerkingen zijn chirurgische opties beschikbaar: microvasculaire decompressie (MVD — goudstandaard bij jonge, fitte patiënten), stereotactische radiochirurgie (Gamma Knife) of percutane procedures (rhizotomie via de schedelbasis).